Geschreven door
Dr. Stijn Willems
Fysiotherapeut, manueel therapeut, onderzoeker en docent
Deel dit artikel
Hernia tijdens de zwangerschap: wat je écht moet weten
Een hernia tijdens de zwangerschap is zeldzaam, maar het kan voorkomen. En als je pijn uitstraalt naar je been, is de vraag begrijpelijk. Ongeveer de helft van de zwangere vrouwen krijgt rug- of bekkenklachten. Meestal onschuldig, maar soms gaan de klachten verder: scherpe pijn tot in je kuit, tintelingen of minder kracht.
In dit artikel lees je hoe je een hernia tijdens de zwangerschap herkent, wat je eraan kunt doen, wat het betekent voor je bevalling en wanneer je alert moet zijn.
Okay, Let’s Go!
Dit artikel hoort bij het hoofdartikel: Hernia in de lage rug: symptomen, herstel en behandeling
In het kort
- Rug- en bekkenklachten komen veel voor tijdens de zwangerschap. Een hernia is daarvan een zeldzame oorzaak: naar schatting ongeveer 1 op de 10.000 zwangerschappen.
- Uitstralende beenpijn, tintelingen, een doof gevoel of minder kracht passen bij zenuwpijn. Alleen rugpijn wijst zelden op een hernia.
- Zwangerschap staat niet in de lijst met bekende risicofactoren voor een hernia. Wel kan een bestaande gevoelige plek gaan opspelen.
- In de meeste gevallen volstaat een conservatieve aanpak: gedoseerd bewegen, uitleg, begeleiding en waar nodig veilige pijnstilling.
- Alleen bij ernstige neurologische klachten, zoals niet kunnen plassen of snel toenemend krachtverlies, is directe medische actie nodig.
- Bevallen met een hernia kan meestal gewoon vaginaal.
- Na de bevalling neemt de druk op je rug af en verbeteren de klachten bij de meeste vrouwen.
Korte check · ±2 min
Zenuwpijn of bekkenpijn? Dat verschil bepaalt je aanpak
Bekkenpijn en zenuwpijn voelen tijdens de zwangerschap soms verrassend hetzelfde, maar vragen om iets anders. Doe de korte check en ontdek in twee minuten wat waarschijnlijk bij jouw klachten speelt, zodat je gerichter kunt overleggen met je verloskundige of huisarts. Geen diagnose, wel richting.
Gebaseerd op kennis uit praktijk en wetenschap
Uitstralende pijn: zwangerschapsischias of toch een hernia?
Rug- en bekkenklachten komen veel voor tijdens de zwangerschap. Ongeveer de helft van de vrouwen krijgt ermee te maken [2]. Soms straalt die pijn uit naar het been. Toch betekent uitstralende pijn niet automatisch dat je een hernia hebt.
Door veranderingen in houding, spierbelasting en de stand van je bekken kan de zenuw die naar je been loopt geprikkeld raken. Wordt daar geen duidelijke oorzaak voor gevonden, dan spreken we van zwangerschapsischias: uitstralende pijn die op een hernia lijkt, maar meestal komt door een disbalans tussen spieren, banden en bekken.
In een klein deel van de gevallen is er wel sprake van een hernia [1]. Dan stulpt een deel van een tussenwervelschijf uit en raakt een zenuwwortel in je onderrug geprikkeld. Dat geeft vaak scherpe, stekende pijn tot in het been. Die zenuwpijn voelt duidelijk anders dan de doffe, zeurende rugpijn die veel zwangere vrouwen kennen.
Symptomen van een hernia tijdens de zwangerschap
Zwangerschapsischias en een hernia ontstaan allebei door prikkeling van een zenuw die naar het been loopt. De klachten lijken daardoor sterk op elkaar en zijn niet altijd makkelijk te onderscheiden. Zenuwpijn bij zwangere vrouwen is in de basis vergelijkbaar met die bij niet-zwangere vrouwen. Deze tabel helpt je het verschil te herkennen.
| Kenmerk | Zenuwpijn door hernia of ischias | Bekken- of rugpijn tijdens de zwangerschap |
|---|---|---|
| Pijnlocatie | Meestal in het been, vaak tot onder de knie | Vooral in de onderrug of rond het bekken |
| Pijnkwaliteit | Scherp, stekend, schietend of brandend | Zeurend, stijf of drukkend |
| Uitstraling | Vaak tot in voet of tenen | Meestal niet verder dan bil of bovenbeen |
| Tintelingen of doof gevoel | Soms aanwezig | Zelden tot nooit |
| Minder kracht in het been | Soms aanwezig | Niet kenmerkend |
| Toename bij hoesten of niezen | Vaak | Zelden |
| Verergering door houding | Soms bij lang zitten of lopen | Vaak bij draaien, opstaan of lang staan |
Let op bij de percentages die je hierover soms leest. Overzichtsstudies over hernia tijdens de zwangerschap zijn gebaseerd op gepubliceerde patiëntbeschrijvingen, en dat zijn juist de zwaardere gevallen. Uitval zoals een doof gevoel of krachtverlies komt daarin vaker voor dan bij de gemiddelde zwangere vrouw met beenpijn [1].
Verhoogt zwangerschap de kans op een hernia?
Daar is geen bewijs voor. Een overzichtsstudie uit 2024 concludeert dat zwangerschap op zichzelf niet lijkt te leiden tot een grotere kans op een hernia. Wel kan een al bestaande, gevoelige tussenwervelschijf de kans op rugpijn in deze periode vergroten [8].
Dat sluit aan bij het bredere onderzoek naar risicofactoren voor een hernia met zenuwpijn. Daarin komen vooral leeftijd tussen 30 en 50 jaar, roken, een hoger gewicht en zware lichamelijke belasting op het werk naar voren. Zwangerschap staat daar niet tussen [5].
Hoe zeldzaam het is, blijkt uit de cijfers: een hernia met klachten wordt geschat op ongeveer 1 op de 10.000 zwangerschappen [1]. En uit Fins registeronderzoek blijkt dat het aantal vrouwen dat tijdens de zwangerschap of in het jaar erna een herniaoperatie ondergaat, zeer klein is [4].
Interessant detail: op MRI’s die om andere redenen bij zwangere vrouwen worden gemaakt, is regelmatig een uitpuilende of versleten tussenwervelschijf te zien zonder dat er klachten zijn. In een Weens onderzoek onder ruim negenhonderd zwangere vrouwen bleek dat beeld bovendien geen verband te houden met leeftijd, lichaamsgewicht, zwangerschapsduur of het aantal eerdere zwangerschappen [3]. Zo’n beeld komt bij niet-zwangere vrouwen net zo goed voor. Een hernia op de scan betekent dus niet automatisch dat die de oorzaak van je pijn is.
Hoe zeldzaam een echt problematische hernia is, blijkt uit Fins registeronderzoek: het aantal vrouwen dat tijdens de zwangerschap of in het jaar erna een herniaoperatie ondergaat, is zeer klein [4].
Is een hernia tijdens de zwangerschap gevaarlijk voor moeder of baby?
In de meeste gevallen niet. De hernia zit buiten de baarmoeder en heeft geen directe invloed op je zwangerschap of op je baby. Vaak nemen de klachten vanzelf weer af.
Dat de pijn heftig kan zijn en je dagelijks leven flink kan beperken, staat daar los van. Heftige pijn is vervelend en uitputtend, maar het is geen teken dat er gevaar is voor je kind.
Er is één uitzondering, en die staat hieronder.
Wanneer moet je direct contact opnemen?
Neem meteen contact op met je verloskundige, huisarts of de spoedeisende hulp als je merkt dat:
- je de controle over je blaas of darmen verliest;
- je een doof gevoel krijgt rond je zitvlak of tussen je benen;
- het krachtverlies in één of beide benen snel toeneemt.
Dit kunnen tekenen zijn van het cauda equina-syndroom. Dat is zeldzaam, ook tijdens de zwangerschap, maar snelle beoordeling is dan wel nodig. In gespecialiseerde centra wordt bij deze klachten meestal binnen enkele dagen gehandeld [6].
Beter één keer te veel gecheckt dan te lang afgewacht.
Hoe verloopt het herstel?
Het beeld is overwegend gunstig. In het overzicht van gepubliceerde gevallen van hernia tijdens de zwangerschap verbeterde het merendeel van de vrouwen die conservatief werden behandeld duidelijk binnen zes weken. Conservatief betekent: geen operatie, maar gedoseerd bewegen, uitleg, begeleiding en waar nodig veilige pijnstilling [1].
Ook op langere termijn herstelt het grootste deel van de vrouwen zonder ingreep.
Eén nuance daarbij. Deze cijfers komen uit beschrijvingen van individuele patiënten, niet uit onderzoek waarin conservatieve behandeling en operatie eerlijk met elkaar zijn vergeleken. Je kunt er dus niet uit afleiden dat de ene aanpak beter is dan de andere. Wat je er wel uit kunt halen: bij veruit de meeste vrouwen is een operatie niet nodig.
Welke behandelingen zijn veilig tijdens de zwangerschap?
Heb je vermoedelijk een hernia tijdens je zwangerschap? Dan wil je vooral weten wat je wél kunt doen. In de meeste gevallen is de aanpak conservatief: gericht op klachten verlichten en blijven functioneren, zonder operatie.
Luister naar je lichaam. Heb je veel pijn, dan mag je gas terugnemen. Maar volledige bedrust wordt afgeraden. Juist een gedoseerde afwisseling tussen rust en bewegen ondersteunt je herstel.
Lichte, gecontroleerde beweging zoals wandelen, rustige mobiliteitsoefeningen of zwemmen helpt om stijfheid te verminderen. Vermijd bewegingen die je beenpijn duidelijk laten oplopen, zoals langdurig zitten of tillen. Wat meer rugpijn na afloop is meestal geen probleem.
Tijdens de zwangerschap zijn niet alle pijnstillers veilig. Overleg altijd met je verloskundige, huisarts of apotheker. In het algemeen geldt:
- Paracetamol is de eerste keus en veilig bij correct gebruik.
- NSAID’s zoals ibuprofen worden afgeraden, zeker in het derde trimester.
- Spierontspanners en zwaardere medicatie worden zelden ingezet, en alleen op voorschrift.
Een buikband of ondersteunende band kan bij sommige vrouwen de druk op de onderrug verlichten. Of dat voor jou werkt, verschilt per persoon. Overleg het met je zorgverlener.
Veel zwangere vrouwen schrikken van het woord hernia, terwijl de meeste herniaklachten niet gevaarlijk zijn en vaak vanzelf afnemen. Begrijpen waar de pijn vandaan komt, wat je wel en beter niet kunt doen, en welke signalen je in de gaten houdt, geeft grip.
Goede uitleg is dus geen bijzaak. Wie snapt wat er speelt, beweegt vaak vrijer, en dat is precies wat herstel nodig heeft.
Een herniaoperatie tijdens de zwangerschap gebeurt alleen bij ernstige neurologische klachten, zoals uitval of verlies van controle over blaas of darmen. Dat komt zelden voor. In vrijwel alle andere gevallen nemen de klachten vanzelf af of zijn ze goed te hanteren met begeleiding.
Bevallen met een hernia: vaginaal of keizersnede?
Veel vrouwen vragen zich af of een vaginale bevalling nog kan. Het eerlijke antwoord: in de meeste gevallen wel.
- Een hernia op zich is geen reden voor een keizersnede.
- Zonder ernstige uitvalsverschijnselen is een vaginale bevalling veilig en verantwoord.
- De hernia zit buiten de baarmoeder en beïnvloedt het verloop van de bevalling doorgaans niet.
In specifieke situaties is overleg tussen specialisten wel verstandig:
- bij veel pijn of duidelijke neurologische uitval overleggen gynaecoloog, neuroloog en eventueel een wervelkolomspecialist samen;
- soms wordt dan gekozen voor een geplande keizersnede, onder meer om extra belasting tijdens het persen te vermijden;
- in de literatuur zie je dat artsen bij ernstige klachten soms uit voorzorg voor een keizersnede kiezen, maar dat is geen standaardbeleid [7].
Bespreek dit op tijd met je verloskundige of gynaecoloog, zodat je niet tijdens de bevalling voor het eerst over deze vraag hoeft na te denken.
Hoe herstel je na de bevalling?
Na de bevalling komt er letterlijk en figuurlijk meer ruimte. De druk op je buik en rug neemt af en je lichaam begint te herstellen van de zwangerschap. Dat geeft bij veel vrouwen ook verlichting van de herniaklachten.
Toch gaat herstel niet altijd vanzelf. Juist in deze periode valt er winst te halen:
- blijf bewegen binnen je grenzen;
- bouw je belastbaarheid stap voor stap op;
- leer je lichaam opnieuw vertrouwen door rustig opbouwende oefeningen;
- begrijp wat je klachten uitlokt, zodat je gerichter kunt kiezen.
Houd er rekening mee dat je van twee dingen tegelijk herstelt: van een zwangerschap en van een rugprobleem. Dat vraagt geduld, maar geeft uiteindelijk weer grip.
Veelgestelde vragen over hernia en zwangerschap
Bij een MRI wordt geen röntgenstraling gebruikt, zoals bij een gewone foto of CT-scan. Toch wordt een MRI tijdens de zwangerschap alleen gedaan als het echt nodig is. Vaak geven je klachten en het lichamelijk onderzoek al voldoende informatie, en verandert een scan niets aan het behandelplan. Is een MRI toch wenselijk, bijvoorbeeld bij twijfel over de diagnose of bij duidelijke uitvalsverschijnselen, dan gebeurt dat bij voorkeur na het eerste trimester.
Lees meer over wanneer een scan zinvol is in Moet er een foto of scan worden gemaakt?
Meestal niet. Het grootste deel van de vrouwen herstelt goed met een conservatieve aanpak: gedoseerd bewegen, veilige pijnstilling en begeleiding. Een operatie wordt pas overwogen bij ernstige pijn die niet te hanteren is of bij toenemende neurologische uitval. Zolang dat niet speelt, is afwachten met goede begeleiding de gebruikelijke route.
Neem direct contact op bij verlies van controle over blaas of darmen, een doof gevoel rond je zitvlak of tussen je benen, of snel toenemend krachtverlies in één of beide benen. Dit kunnen tekenen zijn van het cauda equina-syndroom. Wachten is dan geen optie.
Lees meer in Welke symptomen bij rugpijn zijn alarmsignalen?
Ja, en meestal is dat ook aan te raden. Kies rustige, gecontroleerde bewegingen die geen extra buikdruk geven en die prettig aanvoelen. Vermijd zwaar tillen en bewegingen die je beenpijn duidelijk laten oplopen. Pijn betekent niet dat je iets losmaakt, maar wel dat je moet bijsturen.
Lees meer in Bekkenpijn en sporten tijdens je zwangerschap
Niet per se. Dat hangt af van je werk, de ernst van je klachten en je belastbaarheid. Veel vrouwen kunnen blijven werken met aanpassingen: kortere dagen, meer pauzes, minder tillen of vaker van houding wisselen. Bespreek dit met je werkgever of bedrijfsarts.
Meestal wel. Een hernia is op zichzelf geen reden om af te zien van een ruggenprik. De anesthesist kiest het niveau waarop de prik wordt gezet en houdt daarbij rekening met jouw situatie. Bij eerdere rugoperaties of bijzondere afwijkingen kan het lastiger zijn, maar ook dan is het vaak mogelijk. Meld je herniaklachten op tijd, dan kan het team zich voorbereiden.
Daar zijn geen aanwijzingen voor. De hernia zit buiten de baarmoeder en wordt tijdens de bevalling niet direct belast. Vrouwen zonder ernstige neurologische klachten kunnen meestal veilig vaginaal bevallen. Bij zeer heftige pijn kan er reden zijn om samen met je zorgteam voor een keizersnede te kiezen.
Jouw volgende stap
Na de bevalling weer opbouwen, met een plan
Zodra de druk op je rug afneemt, begint het echte opbouwen. In het herniaprogramma leer je wat je zenuw rustiger maakt, hoe je je belastbaarheid stap voor stap vergroot en waaraan je merkt dat je de goede kant op gaat. Thuis te volgen, in je eigen tempo, met support van fysiotherapeuten als je vastloopt.
Ben je nu zwanger? Overleg dan eerst met je verloskundige of fysiotherapeut welke oefeningen in jouw situatie passen.
Terug naar het hoofdartikel: Hernia in de lage rug: symptomen, herstel en behandeling
Disclaimer: deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen medisch advies. Overleg bij klachten tijdens de zwangerschap altijd met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog.
Wetenschappelijke bronnen en referenties
- Whiles E, Shafafy R, Valsamis EM, Horton C, Morassi GL, Stokes O, Elsayed S. The management of symptomatic lumbar disc herniation in pregnancy: a systematic review. Global Spine J. 2020;10(7):908-918. doi: 10.1177/2192568219886264. PMID: 32905728.
- Sehmbi H, D’Souza R, Bhatia A. Low back pain in pregnancy: investigations, management, and role of neuraxial analgesia and anaesthesia: a systematic review. Gynecol Obstet Invest. 2017;82(5):417-436. doi: 10.1159/000471764. PMID: 28514779.
- Schwarz-Nemec U, Friedrich KM, Prayer D, Trattnig S, Schwarz FK, Weber M, Bettelheim D, Grohs JG, Nemec SF. Lumbar intervertebral disc degeneration as a common incidental finding in young pregnant women as observed on prenatal magnetic resonance imaging. J Womens Health (Larchmt). 2020;29(5):713-720. doi: 10.1089/jwh.2019.7964. PMID: 31934808.
- Nyrhi L, Kuitunen I, Ponkilainen V, Mäntymäki H, Huttunen TT, Mattila VM. Incidence of lumbar discectomy during pregnancy and within 12 months post-partum in Finland between 1999 and 2017: a retrospective register-based cohort study. Spine J. 2023;23(2):287-294. doi: 10.1016/j.spinee.2022.10.015. PMID: 36343912.
- Hincapié CA, Kroismayr D, Hofstetter L, et al. Incidence of and risk factors for lumbar disc herniation with radiculopathy in adults: a systematic review. Eur Spine J. 2025;34(1):263-294. doi: 10.1007/s00586-024-08528-8.
- Esmaeilzadeh M, Hong B, Polemikos M, Al-Afif S, Hermann EJ, Scheinichen D, von Kaisenberg C, Hillemanns P, Krauss JK. Spinal emergency surgery during pregnancy: contemporary strategies and outcome. World Neurosurg. 2020;139:e421-e427. doi: 10.1016/j.wneu.2020.04.019. PMID: 32305614.
- Paslaru FG, Giovani A, Iancu G, Panaitescu A, Peltecu G, Gorgan RM. Methods of delivery in pregnant women with lumbar disc herniation: a narrative review of general management and case report. J Med Life. 2020;13(4):517-522. doi: 10.25122/jml-2020-0166. PMID: 33456600.
- Chan NY, Le M, Reinecker S, Prince M, Murphy GT. Lumbar disk herniation in pregnancy: its incidence, presentation and management: a systematic review. J Spine Surg. 2024;10(2):274-285. doi: 10.21037/jss-24-3. PMID: 38974493.
Deel dit artikel
Over de auteur
Geschreven door
Dr. Stijn Willems
Fysiotherapeut, manueel therapeut, onderzoeker en docent
Stijn onderzocht aan de Vrije Universiteit Amsterdam waarom herstel na een hernia-operatie bij iedereen anders verloopt. Zijn conclusie: mensen zijn geen gemiddelden. Met zeventien jaar praktijkervaring en zeven publicaties op zijn naam vertaalt hij wetenschap naar begrijpelijke uitleg. Meer over Stijn lees je op zijn profielpagina.
